Petrol Price: 1947ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 25 ಪೈಸೆ ಇದ್ದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಈಗ 100ರ ಗಡಿ ದಾಟಿದ್ದೇಗೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ತೈಲ ದರದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಇತಿಹಾಸ | Petrol Price History In India 2004-2025: A Look At The Steady Rise And The Last Major Fuel Hike

India

oi-Pragathi S

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳು ಕೇವಲ ವಾಹನ ಸವಾರರನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರಗಳು ಊಹಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕೈಗೆಟುಕುತ್ತಿದ್ದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪೈಸೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಧನ ದರ ಇಂದು ನೂರರ ಗಡಿ ದಾಟಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 1947 ರಿಂದ 2025 ರವರೆಗಿನ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

1991ರ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ:

ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರ: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿನಿಮಯ ದರ (Exchange Rate): ಡಾಲರ್ ಎದುರು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೆ, ತೈಲ ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ವಿಧಿಸುವ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ (VAT) ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಅಂತಿಮ ದರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳು: ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

1947 ರಿಂದ 2025: ದರ ಏರಿಕೆಯ ಹಾದಿ

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗ, ಅಂದರೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರ ಕೇವಲ 25 ರಿಂದ 27 ಪೈಸೆ ಇತ್ತು. 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಕೊಂಚ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು 90 ಪೈಸೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ರೂ. 4.20 ಇತ್ತು.

ಆದರೆ ಅಸಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದು 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂತರ. 2004ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸರಾಸರಿ 33.71 ರೂ. ಇತ್ತು. 2013ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿ 72.26 ರೂಪಾಯಿಗೆ ತಲುಪಿತು. 2014-15ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಕೊಂಚ ಇಳಿಕೆಯಾದರೂ, 2018ರ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏರುಗತಿ ಹಿಡಿಯಿತು. 2021ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು 95 ರೂಪಾಯಿ ಗಡಿ ದಾಟಿತು. 2022-2024ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 100ರ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಪ್ರಸ್ತುತ 2025ರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 105 ರೂ. ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಯಾವಾಗ?

ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾವಾಗ ದರ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕವನ್ನು ಇಳಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಲೀಟರ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕ್ರೋಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು (KST/VAT) ದಿಢೀರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 3 ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬಿಸಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿತ್ತು.

ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದು 2022ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿದಾಗ, ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಶತಕ ಬಾರಿಸಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿತ್ತು.

ಭವಿಷ್ಯದ ಮುನ್ನೋಟ

2004 ರಿಂದ 2025ರ ವರೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ತೆರಿಗೆ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂಧನ ದರ ಸತತವಾಗಿ ಏರುಗತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ (EV) ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣದಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಸಿದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.